SALLY NOACH

Het ongeloof

Bibliografie

In deze bibliografie heb ik de mij bekende boeken opgenomen waarin mijn vader Sally Noach op de een of andere manier genoemd wordt. Dat kan door het enkel ‘en passant’ noemen van zijn naam[1], dan wel doordat een heel hoofdstuk aan hem wordt gewijd[2].
Mijn moeder wees mij al vroeg, ik denk dat wij nog in België woonden (ik las graag), op een boek dat thuis in de boekenkast stond. Het was Wonderlijke Ontmoetingen, in 1948 postuum uitgegeven radiovoordrachten van Herman de Man.
Hij vertelt in vier bladzijden over een van de aardigste oorlogsherinneringen die hij heeft. En besluit met Inderdaad, Sally Noach, het duveltje uit het doosje van ons vluchtelingen wereldje, is een van mijn wonderlijkste ontmoetingen in oorlogstijd geweest.
Dan is het een tijd stil in mijn boekenkast, totdat in 1965 het tweede deel van Ondergang van Jacques Presser verschijnt. Een bewondering uitsprekende zin én een foto, bevestigen hetgeen Loe de Jong het jaar daarvoor in een uitzending van zijn legendarische televisieserie De Bezetting naar voren bracht.
In datzelfde jaar 1965 verschijnen Meyer Sluysers Impressies over ‘Londen ’40-’45’. In een soms hilarisch hoofdstuk worden mijn vaders avonturen in Lyon en London uitgebreid en altijd met een glimlach verteld.
Uiteraard mag Het moest gedaan worden, mijn vaders levensverhaal zoals dat door Max Haringman in 1971 werd opgetekend hier niet ontbreken. Daaruit werd vervolgens door diverse auteurs die over de Tweede Wereldoorlog schrijven vrijelijk geciteerd.
Zo ontstond een lijst met 25 boeken waarvan u op deze website de covers aantreft.

[1] Tomas Ross in  Het verraad van ’42 over de spionagetragedie Englandspiel

[2] Meyer Sluyser , Goocheme Sally in …, daar zaten wij

Klik op de titel om de cover te zien

Agsteribbe, André, Aan het werk. ‘De opmerkelijke Joodse bijdrage aan naoorlogs Nederland’, voorwoord Hans Vuijsje, Uitgeverij AMB: Diemen 2011

Alpern, Ingrid, My Separate Worlds, ‘ Daughter of the Holocaust and Evangelical Christianity’ Uitgever Ingrid Alpern: Rockville / Maryland (Verenigde Staten) 2020

Altar, Sylvie, Être Juif à Lyon et ses alentours, voorwoord Serge Klarsfeld en Laurent Douzou, Uitgeverij Tirésias-Michel Reynaud: Paris (Frankrijk) 2019

Blatt, Rudy, Rudy, een strijdbare Jood, Uitgeverij J.H. Gottmer: Haarlem 1990

Braber, Ben, Zelfs als wij zullen verliezen, ‘Joden in verzet en illegaliteit 1940 – 1945’, Uitgeverij Balans: Amsterdam 1990

Cohen, Julie-Marthe en Bart Wallet, Joden en het Huis van Oranje, ‘Vier eeuwen geschiedenis, kunst en cultuur’, Uitgeverij Walburg Pers: Zutphen 2018

Cooper – Clark, Diana, Dreams of Re-Creation in Jamaica, ‘The Holocaust, Internment, Jewish Refugees in Gibraltar Camp, Jamaican Jews and Sephardim, Uitgeverij York University: Toronto (Canada) 2015

Dessing, Agnes, Tulpen voor Wilhelmina, ‘De geschiedenis van de Engelandvaarders’, Uitgeverij Bert Bakker: Amsterdam 2004

Dijksman, Rob en Mariëlle Kuijpers, Als ik ooit nog thuis kom, ‘De oorlogsdagboeken van Engelandvaarder Wim Kuijpers’, voorwoord Sierk Plantinga, Uitgeverij Schrijen-Lippertz: Voerendaal, 2010

Dunkelgrün, John, Waarheen moet ik gaan, ‘Familie-epos over de omzwervingen van een Pools-joodse en een Hongaars-joodse familie op de vlucht’, voorwoord  Willem Otterspeer, Uitgeverij Amfora Books: Amsterdam, 2022

Fivaz – Silbermann, Ruth, La fuite en Suisse, ‘Les Juifs à la frontière franco-suisse durant les années de  «la Solution finale», voorwoord Serge Klarsfeld, Uitgeverij Calmann-Levy: Paris (Frankrijk) 2020

Gitter, Benno, The Story of my Life, Uitgeverij Weidenfeld & Nicolson: London (Verenigd Koninkrijk) 1999

Hazelhoff Roelfzema, Erik, Soldaat van Oranje, voorwoord Prins Bernhard, Uitgeverij Spectrum:

Heimans, Sylvia, Josepha Mendels, ‘het eigenzinnige leven van een niet-nette dame’, Uitgeverij Cossee: Amsterdam 2016

Hermans, Toon, Levensboek, Uitgeverij Fontein: Baarn, 2001

Zij vonden dat de ‘onbeschaafde’ gelegenheidsdiplomaat zich meer aan de (Duitse en Vichy-Franse) regels moest houden. De verarmde en vaak antisemitische adellijke top van het corps diplomatique en de ongeschoolde tapijt- en stoffenverkoper Sally Noach spraken niet dezelfde taal.

Zoon Jacques Noach (Londen, 1946) deed uitgebreid archiefonderzoek naar het ‘dossier Sally Noach’ en kwam tot ontluisterende onthullingen over de hulp die ‘Londen’ bood aan Nederlandse vluchtelingen. Als het aan de ambtenaren had gelegen was iedereen vanuit Frankrijk direct teruggestuurd naar het bezette Nederland. Ook was er onmiskenbaar sprake van beschavingsantisemitisme. Ambtelijk werd Sally gekarakteriseerd als ‘geen beschaafd/ welopgevoed mensch’. Consul-generaal der Nederlanden in Frankrijk, Ate Sevenster, formuleerde het helder: ‘Joodse vluchtelingen waren “de minste lui”.’

In 1969 kreeg Sally Noach van koningin Juliana en prins Bernhard het Erekruis van de Huisorde van Oranje. Van regeringswege kreeg hij slechts minachting. In 1971 publiceerde hij zijn oorlogsherinneringen met als titel Het moest gedaan worden. Dit boek is integraal opgenomen.